Piszemy o …

tematy ważne, ciekawe i humorystyczne

Procesy fosylicazyjne

skamielinyProcesem fosylizacyjnym jest zastąpienie pierwotnego związku chemicznego innym, czyli podstawienie nowego, obcego związku chemicznego na miejsce zajmowane przez pierwotny związek. Dzieje się to dzięki krążeniu w skałach wody nasyconej różnymi związkami chemicznymi.
W ten sposób na drodze epigenezy, czyli procesu działającego później, od chwili dostania się organizmu do skały, powstają pseudomorfozy, czyli przekształcone ciała.

Możemy wyróżnić następujące rodzaje przemian zachodzących w skamieniałościach:

  • Proces skrzemienienia, czyli sylifikacji.Ten proces zachodzi, gdy na miejsce innego związku, np. węglanu wapnia, zostaje osadzona krzemionka. Charakterystycznym przykładem skrzemienienia jest powstanie skrzemieniałych pni drzew, gdzie celuloza została zastąpiona przez krzemionkę.
  • Proces zwapnienia, czyli kalcytyzacji. Proces zwapnienia może spowodować zmianę pierwotnych szczątków zbudowanych np. z krzemionki. Zjawisko często spotykane także i u nas, gdzie w osadach górnej jury i górnej kredy widać zwapniałe szkielety gąbek krzemionkowych.
  • Proces fosforytyzacji. Stosunkowo rzadko zachodzi proces fosforytyzacji, czyli wtórnego osadzania się fosforanu wapnia. Zdarza się, że fosforytyzacja, jak i kalcytyzacja mogą przemienić tkanki miękkie w skałę. Znamy zwapniałe części mięśni czy skóry. W fosforan wapnia mogą być zmienione całe okazy, np. żab. Taki proces zachodzi w wyjątkowych przypadkach, gdy rozkład ciała postępuje tak powoli, że tkanki nie rozpadają się natychmiast, na miejsce więc ciała miękkiego wchodzi węglan czy fosforan wapnia.
  • Proces pirytyzacji. W różnych osadach znajdujemy spirytyzowane skamieniałości. Niektóre odkrywki są powszechnie znane z bogactwa takich szczątków organicznych, szczególnie osady tworzące się na dnie głębokich, odciętych od innych wód, zbiorników morskich, gdzie wytwarzający się z gnijących ciał siarkowodór daje potem początek pirytowi FeS2. Ale ten związek pod wpływem wilgoci i tlenu powietrza łatwo ulega rozpadowi, powstaje wodorotlenek żelaza z równoczesnym wydzielaniem kwasu siarkowego. Skamieniałości spirytyzowane, zazwyczaj nader efektownie wyglądające, ulegają szybko zniszczeniu, jeżeli nie zostaną przedsięwzięte odpowiednie kroki zapobiegawcze.
  • Proces dolomityzacji.Proces ten polega na powiększeniu kosztem węglanu wapnia zawartości dolomitu, który to związek, jak o tym była mowa, niekiedy i za życia organizmu znajdować się może w skorupach. Bywa także i tak, że dolomityzacji – i to nieraz całkowitej ulegają szczątki organiczne, w których pierwotnie dolomitu nie było. W tym ostatnim przypadku przeważnie struktura organiczna ulega daleko posuniętemu zatarciu, a nawet ginie całkowicie.
  • Proces zwęglenia, czyli karbonizacji .Proces zwęglenia szczególnie pospolity jest w procesach fosylizacyjnych zachodzących w roślinach, natomiast w świecie zwierzęcym spotyka się go dość rzadko. Zwęgleniu ulegają przede wszystkim części ciała zbudowane z chityny i innych podobnych związków organicznych. Proces ten polega na tym, że pierwotna substancja organiczna traci inne pierwiastki poza pierwiastkiem węglem (C); następuje więc w danym ciele stosunkowe zwiększenie zawartości pierwiastka C. Takie zwęglone skamieniałości zwierzęce mają niewielką wartość, z wyjątkiem skamieniałości spotykanych w bursztynie. W tej skamieniałej żywicy drzew szpilkowych widzimy różne zwierzęta, głównie owady. Gdy patrzymy na nie, wydaje się nam, że są one zupełnie dobrze zachowane; taki np. motyl w bursztynie robi wrażenie, że całe jego ciało jest nienaruszone, tymczasemjest to próżnia, której ściany pokryte są pyłkiem węglowym. Inny przykład skamieniałości zwierzęcych zachowanych często w stanie zwęglonym dają graptolity, wymarłe zwierzęta kolonijne z paleozoiku, których szkielet był zbudowany z substancji podobnej do chityny.

Comments are currently closed.